CTRL+F “Merak”

Okuduğumuz, izlediğimiz ya da dinlediğimiz herhangi bir içerikte CTRL+F “merak” komutunu çalıştırsak, bu sözcükle ne sıklıkla karşılaşırdık? Bu soruyu birçok alanda ele alan araştırmalar var. Ancak bu yazıda mevcut araştırmaları aktarmaktan çok, konu üzerine düşündürmeyi hedefliyorum.

Son zamanlarda kendi yaşamımda bu sözcükle sık sık karşılaştığımı fark ettim. Bunun birçok nedeni olabilir. Elbette bunlardan biri, bu kavram üzerine düşünüyor, okuyor, araştırıyor ve yazıyor olmam. Bir diğeri ise benim gibi düşünenlerin sayısının artması; merak kavramına dair farkındalıkta, yüzyıllardır olduğu gibi, yeni bir dönüşümün yaşanıyor olması.

Merak da her kavram gibi değişimden nasibini aldı. İlk kez karşımıza çıktığı varsayılan Âdem ile Havva’dan Antik Çağ filozoflarının yorumlarına, Orta Çağ’ın karanlığından 17. yüzyıldaki yükselişine ve bugün eğitimdeki önemine uzanan yolculuğunda merak, her zaman üzerine düşünülen ve konuşulan bir kavram oldu. Bugün ise özellikle psikoloji ve eğitim alanlarında yakından izlenen değişkenlerden biri.

Beslenme, barınma ve üreme gibi üç temel güdünün yanı sıra merak, dördüncü temel güdü olarak görülüyor. Peki pek çok tanımı olan bu kavram size neyi ifade ediyor? Herhangi bir şeye duyulan ilgiyi mi? Karşı komşunun evinden yükselen güzel kokunun kaynağını sorduran duyguyu mu? Okurken altını çizdiğiniz yeni bir kelimenin anlamını ararken yaşadığınız keşfi mi? Liste uzayıp gider. Nasıl tanımlanırsa tanımlansın, hayatımızın bu kadar içinde olan bir kavramın amacına uygun yorumlanmaya ihtiyacı var.

Eğitimde Reform Girişimi de bu ortak ihtiyaçtan yola çıkarak 2019 yılında merak kavramı üzerine hazırladığı, görülmeye değer bir kitapçık sundu. Haydi, biz de dünyayı yeni keşfeden bebekler gibi, teknolojinin sunduğu olanaklardan da yararlanarak önce kendimize merak üzerine “Nedir?” ve “Kimdir?” sorularını soralım. Ardından daha derin düşünmemizi sağlayacak “Neden?” ve “Nasıl?” sorularıyla biraz kafa yoralım.

Zira meslek edindirmeye odaklanan eğitim sistemimiz bolca meslek sahibi birey yetiştiriyor; birçoğu mesleğini icra edecek fırsatı bulamasa da. Göz ardı edilemeyecek olan ise mesleğinde fark yaratan bireylerin sahip olduğu niteliklerdir. Tam da bu yüzden: Dünyanın gerçekten daha fazla meraklı öğrenciye ihtiyacı var.